وصيّتى كه ميّت كرده باشد بجاى آورده باشند ، و اوامى كه بر وى بود گزارده باشند . و ترتيب اين احكام چنانست كه : چون كسى را فرمان حق در رسد ، از اصل مال وى ابتدا بتجهيز و تكفين وى كنند بمعروف ، چنان كه اسراف نكنند ، و بر وارثان اجحافى و ضررى نيارند ، پس اگر دينى باشد بر وى ، بگذارند ، و ذمّت وى از آن برى كنند ؛ و اگر دين و تركه هر دو برابر آيند پس نه تنفيذ وصيت بود آنجا ، و نه قسمت مواريث ؛ كه قضاء ديون و حقوق مردم بر هر دو مقدم است ؛ و همچنين حقوق خداى عزّ و جلّ چون زكات و كفّارت و نذر و حجّ بمذهب شافعى بر وصيت و ميراث مقدّم است . امّا بمذهب مالك و ابو حنيفه اين حقوق خداى عزّ و جلّ اگر در آن وصيّت كند از ثلث مال بيرون كنند ، و اگر وصيت نكند خود اصلا بيوفتد ، و دليل شافعى ( رض ) خبر خثعميه است ، قالت : يا رسول اللَّه ! انّ ابى شيخ كبير لا يستمسك على الرّاحلة ، ا فأحجّ عنه ؟ قال : أ رأيت لو كان على ابيك دين أ كنت تقضينه ؟ قالت : نعم . قال : دين اللَّه احقّ ، قالها ثلاثا . آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ لا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعاً - اين ترجيح پدران و مادران است بر ديگر وارثان . ميگويد : شما ندانيد كه از ايشان كيست شما را بهتر و به كار آمده‌تر ، يعنى كه ايشان شما را در جدا « 1 » و منفعت متكافىاند ، هر دو به كار آمده و نزديك منفعت . معنى ديگر گفته‌اند كه : شما ندانيد كه از ايشان كدام يكى در دنيا شما را به كار آمده‌تر است تا ميراث بوى دهيد ، و استحقاق در وى شناسيد ، و لكن اللَّه خود اين فرائض بنهاد ، و اين قسمتها ياد كرد ، و باز بريد بحكمت و دانش خويش ، و اگر بشما باز گذاشتى شما ندانستيد كه از ايشان كه سودمندتر است شما را ؟ و كار بر شما تباه گشتى ، و مال ضايع ؛ و گفته‌اند معنى آنست كه : شما ندانيد كه فردا

--> ( 1 ) - الجد و الجداء : النفع و العطاء ( المنجد )